powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Artykuły \ Diagnoza logopedyczna dzieci z zaburzeniami artykulacji

Diagnoza logopedyczna dzieci z zaburzeniami artykulacji

13:21 18-06-2012

Dla kogo: Nauczyciele , Rodzice

Kategoria: Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Diagnoza logopedyczna powinna każdorazowo poprzedzać terapię dziecka z zaburzeniami artykulacji. Wstępne rozpoznanie formy zaburzenia wymowy, zawierające możliwie wyczerpujący opis objawów i ich przyczyn, będzie następnie weryfikowane w trakcie terapii.

Na trafność diagnozy logopedycznej wpływa przede wszystkim wiedza diagnosty o normach rozwoju mowy dziecka, znajomość klasyfikacji zaburzeń mowy, ale również umiejętność łączenia postrzeganych zjawisk werbalnych i pozawerbalnych z potencjalnymi przyczynami i patomechanizmem. Równie istotny jest dobór odpowiedniego narzędzia diagnostycznego, które umożliwia wieloaspektowe badanie. Jednak bez względu na to z jakiego logopeda korzysta testu, skali, karty badania, czy kwestionariusza – postępowanie badawcze powinno zawierać pewne stałe elementy. Ocena artykulacji traktowana jest błędnie przez wielu logopedów za podstawową i jedyną próbę w diagnozowaniu wymowy dziecka, tak naprawdę jest jednak tylko jednym z ogniw postępowania diagnostycznego.

Pierwszym etapem diagnozowania powinien być wywiad z rodzicem lub opiekunem dziecka, który powinien koncentrować się na danych dotyczących: przebiegu ciąży i porodu, przebiegu rozwoju psychoruchowego; przebiegu rozwoju mowy i funkcji fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego, w tym na sposobie karmienia w niemowlęctwie, czasie korzystania ze smoczka i butelki; występowanie parafunkcji w obrębie aparatu artykulacyjnego.

Ponadto wywiad powinien zawierać informacje o dotychczasowym przebiegu usprawniania logopedycznego i wyniki przeprowadzonych badań (audiologicznych, neurologicznych, foniatrycznych, psychologicznych i innych), które powinny być poddane analizie.

Jednym z ważniejszych elementów postępowania diagnostycznego jest obserwacja, w trakcie której możliwa jest orientacyjna ocena różnych poziomów systemu językowego: fonologicznego, morfologicznego i składniowego. W trakcie zabawy czy rozmowy, logopeda może sprawdzić umiejętność nawiązywania kontaktów i wyrażania własnych myśli przez dziecko, zorientować się w zasobie jego słownictwa. Spontaniczne wypowiedzi badanego są doskonałym momentem służącym ocenie płynności i tempa wypowiedzi, fonacji, oddychania, prozodii.

Sprawdzenie artykulacji polega na analizie czy i w jaki sposób badany wymawia wszystkie głoski języka polskiego we wszystkich pozycjach w wyrazie, w których występują oraz w różnym sąsiedztwie fonetycznym, w tym w grupach spółgłoskowych. Ocena artykulacji powinna mieć charakter ilościowo – jakościowy oraz zawierać pełny opis i charakterystykę nieprawidłowości artykulacyjnych.

Poza próbą artykulacji należy sprawdzić wszystkie czynniki warunkujące rozwój mowy i artykulacji. Na próby uzupełniające składa się: badanie budowy i sprawności aparatu artykulacyjnego, orientacyjna ocena słuchu fizycznego, ocena funkcji fizjologicznych w obrębie jamy ustnej (odgryzanie, żucie, połykanie, oddychanie, fonacja); ocena  mowy otoczenia;  ocena rozwoju psychoruchowego.

Do prób dodatkowych, czyli takich, które mogą, ale nie muszą być wykonane w trakcie badania logopedycznego dziecka z podejrzeniem tylko zaburzeń artykulacyjnych, zaliczamy: ocenę słuchu fonematycznego, kinestezji artykulacyjnej, analizy i syntezy słuchowej, ocenę ogólnej sprawności ruchowej, sprawności grafomotorycznej i ocenę lateralizacji. Wyniki powyższych prób mogą mieć pewną wartość przy konstruowaniu programu terapeutycznego.

Badanie diagnostyczne powinno zakończyć się sformułowaniem, w oparciu o wybraną klasyfikację dyslalii, diagnozy logopedycznej, zawierającej możliwie najwięcej informacji o stanie artykulacji dziecka.

Każdy logopeda powinien pamiętać, że odpowiednio dobrane narzędzie badawcze jest pewnikiem prawidłowego postępowania. Powinno ono organizować proces diagnostyczny, zawierać wszelkie niezbędne wskazówki i być niejako drogowskazem na drodze diagnozowania. Odpowiednio przeprowadzone badanie pozwala skonstruować indywidualny program terapeutyczny, dostosowany ściśle do potrzeb i możliwości dziecka.

 

Artykułu zawiera fragmenty niepublikowanej pracy magisterskiej pt. „Ocena wartości diagnostycznej najnowszych narzędzi do badania artykulacji dzieci w wieku przedszkolnym”  napisanej pod kierunkiem dr D. Emiluty – Rozya, APS, 2010.

Marta Mirkowska  Logopedka, pedagożka specjalna, specjalistka wczesnej interwencji logopedycznej. Absolwentka pięcioletnich studiów logopedycznych na kierunku Pedagogika Specjalna na Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie i Podyplomowego Studium Wczesnej Interwencji Logopedycznej na Uniwersytecie Gdańskim. W poradni PrimoPsyche  zajmuje się diagnozą, terapią i profilaktyką logopedyczną dzieci i młodzieży z opóźnionym i zaburzonym rozwojem mowy

 Bibliografia:

  1. Cieszyńska J., Diagnozowanie i opis zachowań językowych dziecka z wadą słuchu, [w:]  Zaburzenia mowy, red. Grabias S., Wyd. UMCS, Lublin 2001
  2. Emiluta – Rozya D., Diagnoza logopedyczna dzieci z wadami wymowy, [w:] Wybrane problemy psychologicznej diagnozy zaburzeń rozwoju mowy, red. Rola J., WSPS, 1998
  3. Iskra L., Szuchnik J., Diagnoza logopedyczna, [w:] red. Gałkowski T., Szeląg E., Jastrzębowska G., Podstawy neurologopedii. Podręcznik akademicki, 2005
  4. Jastrzębowska G., Pelc-Pękala O., Diagnoza i terapia zaburzeń artykulacji (dyslalii), [w:] Logopedia-pytania i odpowiedzi. Tom 2, red. Gałkowski T., Jastrzębowska G., Opole 2003

 

 

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku



Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x