Grupa Eko-Tur Instytut Kształceni Eko-Tur Doradztwo Prawne Eko-Tur Baza Nauczycieli Edurada PrimoPsyche
powrót

Jesteś tutaj: Strona główna \ Biblioteka pedagogiczna \ Jak kształtować wśród uczniów kompetencje kluczowe?

Jak kształtować wśród uczniów kompetencje kluczowe?

09:09 04-03-2019

Dla kogo: Dyrektorzy , Nauczyciele

Kategoria: Dydaktyka , Wychowanie

Dzisiejsi uczniowie kilka razy w swoim życiu zmienią zawód, dlatego będą potrzebowali różnorodnych umiejętności. aby byli przygotowani do radzenia sobie w stale zmieniającym się świecie.

Możemy przygotować dzieci do egzaminów lub do życia.

Dynamiczne przemiany cywilizacyjne, jakich jesteśmy świadkami, stawiają przed systemem kształcenia nowe wymagania.

Wcześniej tempo zmian nie było tak ogromne, a system szkolnictwa mógł się jakoś do nich dopasować. Jednak w XXI w. przestaje to być możliwe. Szkoła nie jest w stanie wyposażyć uczniów w wiedzę i umiejętności, które wystarczą im na kilkadziesiąt lat dorosłego życia. Nie wiemy bowiem, jakie nowe zawody przyjdzie im kiedyś wykonywać, w jakim kierunku zmieniał się będzie rynek pracy, jakich umiejętności będą wymagać od nich przyszli pracodawcy, jakimi narzędziami będą się posługiwać w swojej pracy itp.

Dzisiejsi uczniowie kilka razy w swoim życiu zmienią zawód, dlatego będą potrzebowali różnorodnych umiejętności. aby byli przygotowani do radzenia sobie w stale zmieniającym się świecie. Wiąże się to przede wszystkim z koniecznością wyposażenia młodzieży
w odpowiednie kompetencje.

Parlament Europejski zdefiniował kompetencje, jako „połączenie wiedzy, umiejętności
i postaw odpowiednich do sytuacji”. Oznacza to, że kompetencje polegają przede wszystkim na umiejętnym stosowaniu posiadanej wiedzy przy wykorzystaniu umiejętności i zdolności.

Można stwierdzić, że kompetencje kluczowe to te, których wszystkie osoby potrzebują do zatrudnienia, samorealizacji i rozwoju osobistego, integracji społecznej, a także bycia aktywnym obywatelem. Odgrywają więc one szczególnie istotną rolę w życiu każdego człowieka zarówno w procesie uczenia się, aktywności społecznej, jak i zawodowej.

Na gruncie polskiej oświaty to w podstawie programowej kształcenia ogólnego wskazano umiejętności uznane za konieczne do uzyskania kompetencji kluczowych. Należy je rozpatrywać w kontekście zadań szkoły, do których należy rozwijanie tych umiejętności
u uczniów.

Zatem podstawa programowa nakłada na nauczycieli obowiązek stwarzania uczniom warunków do zdobywania następujących umiejętności:

1)      sprawne komunikowanie się w języku polskim oraz w językach obcych nowożytnych;

2)      sprawne wykorzystywanie narzędzi matematyki w życiu codziennym, a także
kształcenie myślenia matematycznego;

3)      poszukiwanie, porządkowanie, krytyczna analiza oraz wykorzystanie informacji
z różnych źródeł;

4)      kreatywne rozwiązywanie problemów z różnych dziedzin ze świadomym wykorzystaniem metod i narzędzi wywodzących się z informatyki, w tym programowanie;

5)       rozwiązywanie problemów, również z wykorzystaniem technik mediacyjnych;

6)       praca w zespole i społeczna aktywność;

7)      aktywny udział w życiu kulturalnym szkoły, środowiska lokalnego oraz kraju.

Właśnie kształtowanie tych umiejętności ma zapewnić realizację kompetencji kluczowych.

ZALECENIE RADY  z dnia 22 maja 2018 r.
w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie

Badania międzynarodowe, na przykład prowadzone przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w ramach Programu międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) czy też realizowane przez tę samą organizację Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC), wskazują na utrzymujący się wysoki odsetek nastolatków i dorosłych mających niewystarczające umiejętności podstawowe.

W 2015 r. co piąty uczeń miał poważne trudności w osiągnięciu wystarczającego poziomu umiejętności w zakresie czytania ze zrozumieniem, myślenia matematycznego lub rozumienia zjawisk przyrodniczych.

W niektórych krajach nawet co trzeci dorosły ma umiejętność rozumienia i tworzenia informacji oraz rozumowania matematycznego jedynie na najniższym poziomie.

44 % ludności Unii ma niskie umiejętności cyfrowe lub nie ma ich wcale (19 %).

Z tego względu inwestowanie w umiejętności podstawowe jest obecnie tak istotne. Konieczne jest badanie nowych sposobów uczenia się na potrzeby społeczeństwa, które staje się coraz bardziej mobilne i cyfrowe.

Obecnie wymagania dotyczące kompetencji uległy zmianie w związku z rosnącą liczbą miejsc pracy poddanych automatyzacji, coraz istotniejszą rolą technologii we wszystkich dziedzinach pracy i życia oraz zwiększającym się znaczeniem kompetencji społecznych, obywatelskich i w zakresie przedsiębiorczości, które pozwalają zapewnić odporność
i zdolność dostosowania się do zmian.

Ustanowiono osiem kompetencji kluczowych, które zmodyfikowano 22 maja 2018r.

2006r.

22 maja 2018r.

  1. 1.    porozumiewanie się w języku ojczystym;
    1. 1.    kompetencje w zakresie rozumienia
      i tworzenia informacji,
  2. 2.    porozumiewanie się w językach obcych;
    1. 2.    kompetencje w zakresie wielojęzyczności,
  3. 3.    kompetencje matematyczne
    i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne;
    1. 3.    kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,
  4. 4.    kompetencje informatyczne;
    1. 4.    kompetencje cyfrowe,
 
   
   
   

 

  1. 5.    umiejętność uczenia się;
    1. 5.    kompetencje osobiste, społeczne
      i w zakresie umiejętności uczenia się,
  2. 6.    kompetencje społeczne
    i obywatelskie;
    1. 6.    kompetencje obywatelskie,
  3. 7.    inicjatywność i przedsiębiorczość;
    1. 7.    kompetencje w zakresie przedsiębiorczości,
  4. 8.    świadomość i ekspresja kulturalna
    1. 8.    kompetencje w zakresie świadomości
      i ekspresji kulturalnej
 
   
   
   

 

Rozwijanie kompetencji kluczowych w szkole jest możliwe, gdy nauczyciel stworzy uczniom odpowiednie sytuacje dydaktyczne. Najlepiej takie, w których mają oni maksimum samodzielności i biorą sprawy w swoje ręce. Mogą współdecydować o tym, czym się będą zajmować, stawiają cele, planują i organizują swoją pracę, współpracują z innymi, poddają refleksji własne działania, korygują je, wyciągają wnioski.

Musi nastąpić więc zmiana tradycyjnych ról – ucznia i nauczyciela. Uczeń staje się osobą aktywną, decyzyjną, stawia sobie cele, planuje i organizuje swoją pracę oraz bierze odpowiedzialność za własne uczenie się.

Nauczyciel zaś, z osoby przekazującej wiedzę, przejmuje rolę wspierającą – doradcy, trenera, przewodnika, organizatora uczenia się. Nie narzuca rozwiązań, nie przydziela zadań ani nie wyręcza w ich realizacji.  Powinien jedynie monitorować działania uczniów, udzielać im konsultacji, wspierać i podtrzymywać ich motywację.

Aby proces edukacji był skuteczny,  należy:

  • Ø Ograniczyć stosowanie metod podających.
  • Ø Stosować metody i techniki aktywizujące, sprzyjające samodzielności myślenia
    i działania, a także kształtowaniu pozytywnej motywacji do uczenia się.
  • Ø Organizować tak pracę, aby uczniowie mieli okazję zaspokajać swoje potrzeby.
  • Ø Uatrakcyjniać zajęcia poprzez wprowadzenie efektu zaskoczenia, zaciekawienia, nowości, zabawy, bo to wzmaga zaangażowanie uczniów.
  • Ø Wykorzystywać na zajęciach odpowiednio dobrane środki dydaktyczne.
  • Ø Tworzyć małe grupy, które wymuszą aktywność wszystkich jej uczestników.
  • Ø Tworzyć sytuacje, których uczniowie stają się eksperymentatorami i odkrywcami.
  • Ø Zadbać o odpowiednie zagospodarowanie przestrzeni w sali i zgromadzenie bogatego warsztatu dla ucznia.

Uczenie się jest efektywne, gdy angażuje nie tylko umysł, ale i emocje, gdy daje uczniom możliwość bycia częściej twórczym niż odtwórczym. / K. Rau, E. Ziętek /

Szansę rozwoju kompetencji kluczowych dają rozmaite metody aktywizujace.

„Warto upowszechniać wśród nauczycieli wiedzę na temat kluczowych umiejętności XXI wieku, warunkujących powodzenie w przyszłym życiu społecznym i zawodowym. Dobrze jest uświadamiać konieczność powszechnego kształtowania wszystkich umiejętności podczas większości zajęć przedmiotowych, pozalekcyjnych, pozaszkolnych.

Oferty doskonalenia dla nauczycieli powinny zatem bardziej akcentować metody i formy pracy sprzyjające rozwijaniu kompetencji kluczowych.

Beata Jeziorska

Zapraszamy do dyskusji na temat artykułu na naszym facebooku


Dodaj komentarz

Nie możesz pisać komentarzy zanim się nie zalogujesz.. Logowanie tutaj.

Komentarze

Nikt nie skomentował jeszcze tej strony

Subskrybuj komentarze przez RSS na tej stronie | RSS dla wszystkich komentarzy

Zadaj pytanie

x

Zapisz się na newsletter

x